HồĐìnhNam- Trương Đình Uyên

Hồ Đình Nam – Trương Đình Uyên phác họa

.

TỪ TÁC PHẨM “CÂU CHUYỆN DÒNG SÔNG” CỦA HERMANN HESSE
ĐẾN BÀI THƠ “ĐIỀU CHÂN THẬT” CỦA DƯƠNG KIỀN.

Câu Chuyện Dòng Sông - Thư Viện PDF

.

(Gởi người bạn tù Huỳnh Hưng, Nguyễn Văn Côi và…)

Und allem Weh zum Trotze beib ich Verliebt in die verruckte Welt.
“Dù bị đau đớn quằn quại tôi vẫn tha thiết yêu thương trần gian điên dại này” – Hermann Hesse.
.

TÁC PHẨM “CÂU CHUYỆN DÒNG SÔNG” CỦA HERMANN HESSE

Sau mấy năm qua được bậc trung học, tôi ghi danh vào trường Luật. Có buổi chiều tôi bỏ môn Quốc Tế Công Pháp đi lang thang trong cô đơn dưới cơn mưa phùn, trên một đoạn đường dài băng qua cầu Trường Tiền trong cái lạnh tái tê của những ngaỳ đầu thu ở Huế.
Trước khi về nhà tôi vẫn có thói quen ghé vào tiệm sách Ưng Hạ để tìm đọc một số tạp chí văn học ấn hành từ Thủ Đô vẫn đều đặn gởi ra Huế hằng tháng. Trên kệ sách tôi đã nhìn thấy có một cuốn sách mỏng màu xanh mới xuất hiện có tựa đề “Câu Chuyện Dòng Sông”. Đây là cuốn sách của nhà văn, nhà thơ Hermann Hesse được dịch giả Phùng Thăng, Phùng Khánh chuyển ngữ sang tiếng Việt. Trước đây tôi không biết tên nhà văn này. Cũng không biết dịch giả là ai. Nhưng không hiểu sao lúc đó như có điều gì thôi thúc trong lòng, tôi đã mua tập truyện Câu Chuyện Dòng Sông, ấn bản đầu tiên năm 1965 do Nhà xuất bản Lá Bối ấn hành.
Riêng cuốn truyện này tôi mua mà không thấy mảy may hứng thú để đọc ngay như thói quen mỗi khi vừa có một quyển truyện mới. Dường như tôi đã quên sự hiện hữu của nó trên kệ sách.
Tuổi hai mươi mới lớn tôi chạy theo những mối tình thơ dại nẩy nở trong lòng, đôi khi đã để lại trong tôi nỗi cay đắng vì tình phụ. Tôi lại đuổi theo những mối tình khác trong cô đơn cùng với nỗi xâu xé nội tâm. Cũng có lúc tôi tham gia với một số bạn thân để bàn chuyện văn chương, đôi khi lấn sang chủ đề triết học vớ vẩn. Nhiều lúc thấy phù phiếm, nhưng dẫu sao vẫn còn hơn khi phải kết giao với bọn thanh niên cùng trang lứa, đa số là con cái nhà giàu với thói quen khoác lác, luôn có cái nhìn về các cô gái trong thành phố như những con vật sinh lý.
Một phần do truyền thống gia đình, anh chị tôi lúc nào cũng nghiêm cẩn trong ứng xử với mọi người. Lại thêm, khi còn nhỏ, tôi vẫn thường đọc truyện cho mẹ tôi nghe vào những trưa hè khi mẹ ngồi xếp bằng vá áo quần cho con cái trên sập gỗ dưới mái hiên nhà. Quanh mẹ tôi là một đống chỉ đủ màu, áo quần cũ của con cái gom đầy trong rổ. Tôi gối đầu trên đùi mẹ, mở trang sách đọc tới đọc lui mấy chuyện của Thạch Lam, Khái Hưng, Nhất Linh. Chuyện nào thấy mẹ cũng sụt sùi thương cảm cho hoàn cảnh nghèo khó nhà Mẹ Lê, thương mối tình trắc trở giữa Mai và Lộc trong Nửa Chừng Xuân, thương cảm ông Tú Lãm trăn trối với con gái trước khi chết. Chuyện Đôi Bạn cho đến Bướm Trắng của Nhất Linh, mẹ tôi cũng rớm lệ. Tuổi thơ tôi đã trôi qua êm ả như thế trong cảnh thanh bình của đất nước.
Có đêm khi giấc ngủ không đến, tôi lần giở từng trang truyện “Câu Chuyện Dòng Sông” của H. Hesse nằm đọc. Ngay từ mấy trang đầu, tôi đã ngồi dậy ngay ngắn dán mắt vào những con chữ hiện ra trước mắt như tia sáng của sét, có lúc như ánh diêm vừa đục thủng màn đêm qua lời đối thoại của hai nhân vật trong truyện Tất Đạt (Siddhartha) và Thiện Hữu (Govinda). Cái nhìn và lối sống của tôi bấy lâu giống như tâm trạng “những tên say rượu, những người uống những viên thuốc tạm bợ chống lại đau khổ, những điên đảo cuộc đời để không còn thấy mình nữa, là sự chứng nghiệm chỉ thoát ly trong chốc lát. Phải tìm cách thoát khỏi tự thân bằng tập luyện và sống trong vô ngã”. Đó là lời dạy thì thầm bên tai tôi. Càng về sau tôi càng nghiền ngẫm đọc truyện này ở mọi lúc, mọi nơi dầu ý nghĩa trong sách không khai sáng tâm linh mình bao nhiêu. Lắm lúc tôi còn có ý nghĩ sự suy nghĩ của tôi quá thấp hèn so với những điều mà H. Hesse muốn trao gởi trong thời đại chúng ta nên tìm cách chối bỏ thực tại để trở về nội tâm của con người. Nó đâu có đơn giản và dung tục như tôi đã từng suy nghiệm về cuộc đời bấy lâu nay. Cuối cùng, tôi đành bằng lòng vốn liếng tri thức hạn chế của mình và cho rằng cảm xúc cùng với nhận thức mỗi người do trình độ văn hóa có khác nhau. Nhưng câu nói : “Dù bị đau đớn quằn quại, tôi vẫn tha thiết yêu thương trần gian điên daị này” cuả H. Hesse đã trở thành chỗ dựa tinh thần của tôi qua bao cơn khủng hoảng và đau đớn trong đời. Thời gian 7 năm tù cải tạo dưới chế độ tàn bạo của côṇg sản đã minh chứng cho điều này. Đó là lý do vì sao tôi vẫn tồn tại.
Tôi đã cố gắng đọc Câu Chuyện Dòng Sông cho đến đoạn: “Chàng say sưa được quên, được nghỉ ngơi, được chết. Sao cho một cơn sét đánh chết. Sao cho có con hổ ăn thịt chàng. Ước có chai rượu nào, một độc dược nào đem cho chàng quên lãng, quên hết làm cho chàng ngủ thiếp đi để không còn bao giờ dậy nữa. Đến khi đến một dòng sông thấy mặt phản chiếu trên nước, lúc đó Tất Đạt nghe tiếng vọng, tiếng Om thiêng liêng. Bấy giờ tóc đã đổi màu, sức bắt đầu giảm, ta bắt đầu sống như một trẻ thơ. Mọi vật đang đi lui với mình. Cái nhìn của Tất Đạt sáng trên dòng sông“.
Tôi đã thấy tận mắt vô số những xác chết dân lành ở Huế sau tết Mậu Thân. Hàng ngàn người chết vì bị đánh đập và chôn sống. Chiến tranh cùng với lòng hận thù giai cấp và chủ nghĩa đã biến những người lính miền Bắc trở thành những con ác thú. Tôi gia nhập quân đội Cộng Hoà phần lớn vì lý do cùng với đồng đội ngăn chặn cái ác ngày càng gia tăng khủng khiếp trên quê hương. Đây là sự xung đột giữa bản tính con người và thú vật.
Bảy năm sau thất trận, tôi bị lùa vào trại tù cải tạo cùng chung số phận của hàng trăm ngàn người lính khác. Chúng tôi bị hành hạ từ tinh thần đến thể xác. Thực phẩm nuôi gia súc dành cho tù. Đau không thuốc uống. Lao động khổ sai từ sáng đến tối. Nhiều lúc tôi muốn tự sát cho xong một kiếp người. Đã có lúc tôi ném vật dụng lao động xuống chân để yêu cầu tên vệ binh bắn vào người. Lời yêu cầu của tôi không được đáp ưńg. Y trân trối nhìn tôi rồi nói: “Đạn của nhân dân đâu có phí phạm để bắn thứ như mày”. Vậy là muốn chết cũng không chết được. Một lần khác, đứng trong hàng rào kẽm gai của trại giam tôi đã la lớn xin được tiếp xúc với phái đoàn phóng viên ngoại quốc bất thình lình đến thăm trạị. Hành động này chưa từng xảy ra trong các nhà tù cộng sản vì ai cũng thừa biết sau đó là bị tra tấn, cùm kẹp dẫn đến cái chết. Tôi đã ung dung tố cáo chủ trương hành hạ có hệ thống của côṇg sản đối với tù cải tạo sau khi chiến tranh chấm dứt và phản đối chính sách áp đặt trên toàn dân “yêu nước là yêu xã hội chủ nghĩa”. Tôi không muốn trở thành anh hùng trong hành động naỳ dưới mắt bạn tù. Thâm tâm tôi chỉ muốn tìm đến cái chết. Chết cho xong một kiếp người khổ nạn. Sau những trận đòn thù, sau những ngày bị nhốt trong conex bằng sắt dưới cơn nóng như thiêu đốt vào mùa hạ ở trại tù Long Giao, Câu Chuyện Dòng Sông lại trở về nguyên vẹn bên tôi. Tai tôi nghe như có tiếng Om dội vào tim mình như Tất Đạt đã đến dòng sông với ý định tự vẫn để nghe vẳng lại từ giòng sông tiếng Om trong tâm thức đã làm anh tỉnh thức. Từ đó về sau Tất Đạt trở thành người chèo đò trên sông để nghe mỗi đêm có tiếng thì thầm của dòng sông haỹ sống cho hôm nay, không sống cho cái bóng của hôm qua hay ngày mai. Tôi lập laị lời của H. Hesse : “Dù bị đau đớn quằn quại, tôi vẫn tha thiết yêu thương trần gian điên dại này”. Đó là một niềm bình an bất khả tổn thương.
Nay đã lớn tuổi, trải qua bao thăng trầm, trí óc tôi không còn minh mẫn như ngày mới lớn. Tôi không còn nhớ những gì H. Hesse đã viết trong truyện Câu Chuyện Dòng Sông từ mấy chục năm về trước. Thâm tâm tôi cũng không muốn tìm cuốn truyện naỳ để đọc lại vì thấy mình đã đi gần hết đến cuối đường của cuộc đời. Thêm hay bớt những giá trị tinh thần nào đến với tôi lúc naỳ còn ích lợi gì nữa.

.

BÀI THƠ CỦA DƯƠNG KIỀN

Dương Kiền (1939-2015) là người bạn tù của tôi dạo ở chung trạị giam Long Giao. Anh lớn hơn tôi một vài tuổi nhưng trong cư xử thân thiết như bạn bè cùng trang lứa. Khi anh định cư ở Na Uy, anh cho ra đời tập thơ Mùa Gặt Giữa Hư Vô in vào năm 1991. Trong số 68 bài thơ của anh có bài thơ “Điều Chân Thật” đã đánh động tâm tôi như trong đời, tôi đã thường lúc nhìn cuộc sống, cuộc đời dưới lăng kính của H. Hesse trong Câu Chuyện Dòng Sông, như được nghe tiếng thì thầm của doǹg sông mỗi đêm với Tất Đạt.

.
ĐIỀU CHÂN THẬT

.
𝐶ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎 𝑐𝑜́ 𝑐𝑢̀𝑛𝑔 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑛𝑜̂̃𝑖 𝑘ℎ𝑜̂̉ đ𝑎𝑢
𝑙𝑎̀ 𝑞𝑢𝑎́ 𝑡ℎ𝑢̛̀𝑎 𝑣𝑎̀ 𝑞𝑢𝑎́ 𝑡ℎ𝑖𝑒̂́𝑢
𝑎𝑛ℎ 𝑞𝑢𝑎́ 𝑡ℎ𝑢̛̀𝑎 𝑡𝑢̛̣ 𝑑𝑜
𝑛𝑒̂𝑛 𝑛𝑜̂𝑛 𝑚𝑢̛̉𝑎 𝑣𝑎̀𝑜 𝑐𝑢𝑜̣̂𝑐 đ𝑜̛̀𝑖
𝑡𝑜̂𝑖 𝑞𝑢𝑎́ 𝑡ℎ𝑖𝑒̂́𝑢 𝑡𝑢̛̣ 𝑑𝑜
𝑛𝑒̂𝑛 𝑚𝑢𝑜̂́𝑛 𝑐𝑢𝑜̣̂𝑐 đ𝑜̛̀𝑖 𝑛𝑜̂𝑛 𝑚𝑢̛̉𝑎 𝑣𝑎̀𝑜 𝑚𝑖̀𝑛ℎ
đ𝑒̂̉ 𝑡ℎ𝑎̂́𝑦 𝑚𝑖̀𝑛ℎ 𝑞𝑢𝑎̉ 𝑡ℎ𝑎̣̂𝑡 đ𝑎́𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑖𝑛ℎ
ℎ𝑜̛𝑛 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐𝑜𝑛 𝑐ℎ𝑜́ đ𝑜́𝑖.
𝐴𝑛ℎ 𝑐𝑜́ 𝑞𝑢𝑦𝑒̂̀𝑛 𝑡𝑢̛̣ 𝑑𝑜 𝑛𝑜́𝑖
𝑎𝑛ℎ 𝑛𝑜́𝑖 𝑣𝑒̂̀ 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 𝑔𝑖̀?
𝑣𝑒̂̀ ℎ𝑜𝑎̀ 𝑏𝑖̀𝑛ℎ-𝑐𝑜̂𝑛𝑔 𝑙𝑦́-𝑡𝑢̛ 𝑑𝑢𝑦
𝑂̂𝑖 đ𝑒̣𝑝 đ𝑒̃ 𝑡ℎ𝑎𝑦 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 đ𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑎𝑛ℎ 𝑛𝑜́𝑖
𝑐𝑜̀𝑛 𝑡𝑜̂𝑖, 𝑡𝑜̂𝑖 𝑐ℎ𝑖̉ 𝑙𝑢𝑜̂𝑛 𝑙𝑢𝑜̂𝑛 𝑡𝑢̛̣ ℎ𝑜̉𝑖
𝑙𝑎̀𝑚 𝑠𝑎𝑜 ℎ𝑜̂𝑚 𝑛𝑎𝑦 𝑡𝑜̂𝑖 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑐𝑢̉ 𝑘ℎ𝑜𝑎𝑖 𝑡𝑜
ℎ𝑜̛𝑛 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝑏𝑎̣𝑛 𝑐𝑢̀𝑛𝑔 𝑡𝑢̀
𝑙𝑎̀ ℎ𝑎̣𝑛ℎ 𝑝ℎ𝑢́𝑐 𝑙𝑜̛́𝑛 𝑙𝑎𝑜 ℎ𝑜̛𝑛 𝑛𝑔𝑎̀𝑛 𝑙𝑎̂̀𝑛 đ𝑒̂𝑚 𝑡𝑎̂𝑛 ℎ𝑜̂𝑛 ℎ𝑜̛̣𝑝 𝑐𝑎̂̉𝑛
𝐶ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎 𝑐𝑜́ 𝑐ℎ𝑢𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 đ𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑚𝑢̛̀𝑛𝑔 𝑔𝑖𝑎̣̂𝑛
𝑡𝑜̂𝑖 𝑚𝑢̛̀𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑎̣̂𝑛 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑡ℎ𝑢̛ 𝑛ℎ𝑎̀
𝑛𝑜́𝑖 𝑒𝑚 𝑡𝑜̂𝑖 đ𝑎̃ 𝑣𝑢̛𝑜̛̣𝑡 𝑡ℎ𝑜𝑎́𝑡 𝑟𝑎
đ𝑒̂́𝑛 𝑇ℎ𝑎́𝑖-𝐿𝑎𝑛 𝑟𝑜̛𝑖 𝑣𝑎̀𝑜 𝑡𝑎𝑦 ℎ𝑎̉𝑖 𝑡𝑎̣̆𝑐
𝑡𝑜̂𝑖 𝑚𝑢̛̀𝑛𝑔 𝑛𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑙𝑎̂̀𝑛 đ𝑜̛́𝑛 đ𝑎𝑢 𝑒̂ 𝑐ℎ𝑒̂̀ 𝑡ℎ𝑎̂𝑛 𝑥𝑎́𝑐
𝑛ℎ𝑢̛𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑎̆𝑚 𝑛𝑎̆𝑚 𝑡ℎ𝑜𝑎́𝑡 𝑘𝑖𝑒̂́𝑝 𝑛𝑔𝑢̛̣𝑎 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖
𝑡𝑜̂𝑖 𝑏𝑜̂̃𝑛𝑔 𝑏𝑎̣̂𝑡 𝑐𝑢̛𝑜̛̀𝑖
𝑚𝑎̀ 𝑙𝑎̃ 𝑐ℎ𝑎̃ 𝑟𝑜̛𝑖 ℎ𝑎𝑖 ℎ𝑎̀𝑛𝑔 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑚𝑎̆́𝑡
𝐶ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎 𝑐𝑜́ 𝑐ℎ𝑢𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 đ𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑡ℎ𝑎̆́𝑐 𝑚𝑎̆́𝑐
𝑎𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑎̆́𝑐 𝑚𝑎̆́𝑐 𝑡𝑎̣𝑖 𝑠𝑎𝑜 𝑛ℎ𝑎̂𝑛 𝑙𝑜𝑎̣𝑖 𝑚𝑢̀ 𝑙𝑜𝑎̀
𝑐ℎ𝑒̂́ 𝑏𝑜𝑚 𝑛𝑒𝑢𝑡𝑟𝑜𝑛-𝑛𝑔𝑢𝑦𝑒̂𝑛 𝑡𝑢̛̉-ℎ𝑜𝑎̉ 𝑡𝑖𝑒̂̃𝑛 𝑡𝑎̂̀𝑚 𝑥𝑎
𝑡𝑜̂𝑖 𝑡ℎ𝑎̆́𝑐 𝑚𝑎̆́𝑐 𝑡𝑎̣𝑖 𝑠𝑎𝑜 𝑏𝑎̂̀𝑢 𝑡𝑟𝑜̛̀𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑐𝑢̉𝑎 𝑐ℎ𝑢𝑛𝑔 𝑡𝑎̂́𝑡 𝑐𝑎̉ 𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎
𝑚𝑎̀ 𝑡𝑜̂𝑖 𝑐ℎ𝑖̉ 𝑐𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑚𝑎̉𝑛ℎ 𝑡𝑟𝑜̛̀𝑖
𝑣𝑢̛̀𝑎 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑏𝑎̀𝑛 𝑡𝑎𝑦 𝑡𝑟𝑒̂𝑛 𝑛𝑜́𝑐 𝑡ℎ𝑢̀𝑛𝑔 𝑐𝑜𝑛𝑒𝑥
đ𝑒̂̀ 𝑛ℎ𝑎̃𝑛 ℎ𝑖𝑒̣̂𝑢 𝑈𝑆𝐴 𝑣𝑎̂̃𝑛 𝑐𝑜̀𝑛 𝑟𝑜̃ 𝑛𝑒́𝑡
𝑛ℎ𝑢̛𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑐 𝑘ℎ𝑜́𝑎 ℎ𝑜̂𝑚 𝑛𝑎𝑦 𝑐ℎ𝑒̂́ 𝑡𝑎̣𝑜 𝑡𝑎̣𝑖 𝐿𝑖𝑒̂𝑛-𝑆𝑜̂
𝑡𝑎𝑦 𝑡𝑜̂𝑖 𝑚𝑎𝑛𝑔 𝑥𝑖𝑒̂̀𝑛𝑔
𝑛𝑒̂𝑛 𝑡𝑖𝑒̂́𝑐 𝑟𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑒̂̉ 𝑔𝑖𝑜̛ 𝑐𝑎𝑜 𝑣𝑢𝑖 𝑣𝑒̉ ℎ𝑜̂ 𝑡𝑜:
-𝑀𝑢𝑜̂𝑛 𝑛𝑎̆𝑚 𝑡𝑖̀𝑛ℎ ℎ𝑢̛̃𝑢 𝑛𝑔ℎ𝑖̣ 𝐻𝑜𝑎 𝐾𝑦̀-𝑆𝑜̂ 𝑉𝑖𝑒̂́𝑡!
𝐻𝑜̛̃𝑖 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝑎𝑛ℎ 𝑒𝑚
𝑏𝑒̂𝑛 𝑘𝑖𝑎 𝑏𝑜̛̀ đ𝑎̣𝑖 𝑑𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑐𝑎́𝑐ℎ 𝑏𝑖𝑒̣̂𝑡
ℎ𝑎̃𝑦 𝑛𝑔ℎ𝑒 𝑡𝑜̂𝑖 𝑘𝑒̂̉ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐ℎ𝑢́𝑡 𝑛𝑖𝑒̂̀𝑚 𝑣𝑢𝑖 (1)
𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑐 𝑡ℎ𝑢̀𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑜̂́𝑡 𝑡𝑜̂𝑖 𝑛𝑔𝑎̀𝑦 đ𝑒̂𝑚 𝑡𝑜̂́𝑖 𝑡ℎ𝑢𝑖
𝑚𝑎̀ 𝑙𝑎̣ 𝑙𝑢̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎𝑦 𝑐𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑘ℎ𝑒 ℎ𝑜̛̉
𝑜̛̉ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑔𝑜́𝑐 𝑣𝑎̀ 𝑐ℎ𝑢𝑖 𝑣𝑎̀𝑜 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑏𝑜̂𝑛𝑔 ℎ𝑜𝑎 𝑥𝑎̂́𝑢 ℎ𝑜̂̉
𝑜̂𝑖 𝑣𝑢𝑖 𝑠𝑢̛𝑜̛́𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎𝑦 𝑛ℎ𝑖̀𝑛 𝑛𝑔𝑎̆́𝑚 𝑏𝑜̂𝑛𝑔 ℎ𝑜𝑎
𝑡𝑎̂𝑚 𝑡𝑟𝑖́ 𝑡𝑜̂𝑖 𝑏𝑜̂̃𝑛𝑔 ℎ𝑜̛́𝑛 ℎ𝑜̛̉ 𝑠𝑎𝑛́𝑔 𝑙𝑜𝑎̀
𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑚𝑢̀𝑖 𝑐𝑢̛́𝑡 đ𝑎́𝑖 ℎ𝑜̂𝑖 𝑡𝑎𝑛ℎ 𝑘𝑖𝑛ℎ 𝑘ℎ𝑖𝑒̂́𝑝
𝑎𝑛ℎ 𝑏𝑎̣𝑛 𝑜̛𝑖
𝑏𝑎̂𝑦 𝑔𝑖𝑜̛̀ 𝑎𝑛ℎ ℎ𝑎̆̉𝑛 𝑏𝑖𝑒̂́𝑡
𝑡𝑎̣𝑖 𝑠𝑎𝑜 𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑜̂𝑖 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑒̂́𝑡 𝑐ℎ𝑜 𝑟𝑜̂̀𝑖
𝑣𝑖̀ 𝑏𝑜̂𝑛𝑔 ℎ𝑜𝑎 𝑙𝑎̀ 𝑡𝑎̣̆𝑛𝑔 𝑝ℎ𝑎̂̉𝑚 𝑐𝑢̉𝑎 𝑡𝑟𝑜̛̀𝑖
𝑣𝑎̂̃𝑛 𝑛𝑜̛̉ 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 ℎ𝑜̂𝑖 𝑡𝑎𝑛ℎ 𝑐𝑢̛́𝑡 đ𝑎́𝑖
𝑡ℎ𝑖̀ 𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑜̂𝑖 𝑣𝑎̂̃𝑛 𝑐𝑜̀𝑛 𝑚𝑎𝑖̃ 𝑚𝑎𝑖̃
𝑣𝑖̀ 𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑜̂𝑖-𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎- 𝑙𝑎̀ 𝑠𝑎́𝑛𝑔 𝑡𝑎̣𝑜 𝑛ℎ𝑖𝑒̣̂𝑚 𝑚𝑎̀𝑢
𝑐ℎ𝑒̂́ đ𝑜̣̂ 𝑛𝑎̀𝑜 𝑑𝑢̀ 𝑡𝑎̀𝑛 𝑏𝑎̣𝑜 đ𝑒̂́𝑛 đ𝑎̂𝑢
𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑎̆̉𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑒̂̉ 𝑡𝑖𝑒̂𝑢 𝑑𝑖𝑒̣̂𝑡 𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎
𝑛ℎ𝑖𝑒̣̂𝑚 𝑚𝑎̂̀𝑢-𝑠𝑎́𝑛𝑔 𝑡𝑎̣𝑜
𝑇𝑎𝑦 𝑡𝑜̂𝑖 𝑚𝑎𝑛𝑔 𝑥𝑖𝑒̂̀𝑛𝑔
𝑚𝑎̀ ℎ𝑜̂̀𝑛 𝑡𝑜̂𝑖 𝑐𝑎𝑜 𝑛𝑔𝑎̣𝑜
𝑇𝑜̂𝑖 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑖𝑛ℎ 𝑏𝑖̉ 𝑘𝑒̉ 𝑡ℎ𝑢̀
(𝑣𝑖̀ 𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑢̛̀𝑎
đ𝑜̂́𝑖 𝑣𝑜̛́𝑖 𝑏𝑜̣𝑛 𝑡ℎ𝑢́-𝑣𝑎̣̂𝑡-đ𝑜̣̂𝑖-𝑙𝑜̂́𝑡 -𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖
𝑐ℎ𝑜̛𝑖 𝑡𝑟𝑜̀ 𝑐𝑢̛́𝑢 𝑡ℎ𝑒̂́)
𝑡𝑜̂𝑖 𝑘ℎ𝑖𝑛ℎ 𝑏𝑖̉
𝑐𝑜𝑛 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝑚𝑖̀𝑛ℎ 𝑙𝑎̀ 𝑡𝑟𝑖́ 𝑡𝑢𝑒̣̂
𝑡ℎ𝑒̂́ 𝑔𝑖𝑜̛́𝑖 𝑐ℎ𝑜 𝑚𝑖̀𝑛ℎ 𝑙𝑎̀ 𝑡𝑢̛̣ 𝑑𝑜
𝑥𝑢𝑜̂́𝑛𝑔 đ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔 𝑔𝑎̀𝑜 𝑡𝑜:
-𝑔𝑖𝑎̉𝑖 𝑔𝑖𝑜̛́𝑖, ℎ𝑜𝑎̀ 𝑏𝑖̀𝑛ℎ, 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑦𝑒̂𝑢 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̣𝑛𝑔 đ𝑒̂́
𝐻𝑜̣ đ𝑜̀𝑖 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑦𝑒̂𝑢 𝑙𝑢̃ 𝑠𝑎-𝑡𝑎̆𝑛𝑔
𝑇𝑎𝑦 𝑝ℎ𝑎̉𝑖 𝑐𝑎̂̀𝑚 𝑏𝑜̂𝑛𝑔 ℎ𝑜̂̀𝑛𝑔
𝑇𝑎𝑦 𝑡𝑟𝑎́𝑖 𝑑𝑎̂́𝑢 𝑠𝑎𝑢 𝑙𝑢̛𝑛𝑔 𝑚𝑢̃𝑖 𝑑𝑎𝑜 𝑎̂𝑛 ℎ𝑢𝑒̣̂
…..
𝐾ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑙𝑒̃ 𝑛𝑎𝑜̀!
𝐾ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑙𝑒̃ 𝑛𝑎̀𝑜 𝑣𝑖̀ đ𝑜𝑎́ ℎ𝑜𝑎 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑡𝑎̆𝑚 𝑡𝑜̂́𝑖 𝑣𝑎̂̃𝑛 𝑛𝑜̛̉.

Dương Kiền
(Mùa Gặt Giữa Hư Vô)

.
PHIỀN NÃO TỨC BỒ ĐỀ

Tôi thấy đa số những người tôi quen biết thường tỏ ra khép nép, e dè trước những nhà thơ, nhà văn ngoại quốc với tinh thần kính cẩn nể trọng, đề cao quá đáng. Vì sao lại hình thành tâm lý tự ty mặc cảm đến vậy? Tôi thật tình ngạc nhiên vì khó hiểu. Tôi đã đọc Câu Chuyện Doǹg Sông của H. Hesse nhiều lần trong đời, trong những hoàn cảnh khác biệt nhau để chiêm nghiệm đến đời sống tâm linh của mình cũng như những đau đớn quằn quại mà đời người ai cũng từng trải qua. Là một sĩ quan trong quân đội VNCH từng tham dự chiến trận mỗi giờ rồi đi tù dưới chế độ bạo tàn của cộng sản, những người tù như chúng tôi không được thừa nhận là con NGƯỜI. Khi chỉ cần đọc mấy câu thơ của Dương Kiền hốt nhiên tôi ngộ ra có tiếng OM trong tâm thức mình mà H.Hesse đã dẫn dắt tôi từ trang đầu cho đến lúc gặp được dòng sông để nghe được tiếng thì thầm của dòng sông mỗi đêm.
Hãy nghe tôi kể một chút niềm vui/chiếc thùng nhốt tôi ngaỳ đêm tối thui/mà lạ lùng thay có một khe hở/ở một góc và chui vào một bông hoa xấu hổ/ôi vui sướng thay nhìn ngắm bông hoa/tâm trí tôi bỗng hớn hở sáng loà/trong muì cứt đái hôi tanh kinh khiếp“.
Thú thật với các bạn, đọc mấy vần thơ trên của Dương Kiền cảm xúc tôi còn mãnh liệt, dạt dào hơn bất cứ bài thơ nào của các thi sỹ ngoại quốc mà tôi đã từng đọc trước đây. Bài thơ TA VỀ của Tô Thùy Yên là một dẫn chứng. Chỉ riêng về thơ thôi, chưa nói đến văn, chúng ta đã có truyện Kiều của Nguyễn Du, các thế hệ nối tiếp trong kháng chiến chống thực dân Pháp biết bao nhà thơ đã viết nên những bài thơ yêu nước hào hùng và tiǹh tự dân tộc diễm tuyệt như Hoàng Cầm, Quang Dũng, Yên Thao …Gần đây có Tô Thùy Yên, Hoàng Xuân Sơn, Luân Hoán, Võ Thị Như Mai… đã có những thi phẩm ra đời mà mỗi khi đọc cảm xúc dạt dào lay đôṇg đến con tim qua từng con chữ.

.
THƠ VĂN LUÔN LUÔN CÓ GIÁ TRỊ XÚC TÁC ĐỐI VỚI CON NGƯỜI VÀ ĐỜI SỐNG

Vậy sao ta cứ đề cao, ngưỡng mộ thơ của Lord Byron, Beaudelaire, Verlaine, Apollinaire?. Đến như hội họa cũng vậy, là người Việt, ta chỉ ước ao có tranh của họa sỹ Đinh Cường, Nguyễn Trung, Rừng… treo trong nhà để ngắm, để thưởng thức. Mấy ai đã có những cảm xúc chân thật khi sở hữu trong tay tranh của các danh họa Picasso, Van Gogh, Modigliani, Renoir… trong lúc cả thế giới đều đồng lòng ca ngơị những tuyệt phẩm đó.
Tuy nhiên thơ, văn cho chí hội họa của các tác gia người Việt, mỗi khi đọc và ngắm đến sững sờ, tạo rất nhiều cảm xúc dạt dào, sao có nhiều người cứ ưa trích dẫn thơ, văn ngoại quốc để… nhắm mắt ca tụng hoài hủy?
Khách quan, ai trong chúng ta cũng thừa nhận nền văn minh cũng như học thuật từ các nước Âu, Mỹ bao gồm thi ca, văn chương, triết học, âm nhạc và hội họa, ta không sao so sánh được vì tầm vóc lớn lao, đồ sộ cuả nền văn học của họ qua quá trình suy tư để sáng tạo. Thực tế họ giỏi hơn mình. Phần khác, ngôn ngữ của ta bị hạn chế khi đóng vai trò quan trọng trong mảng giới văn chương nghệ thuật của các thi, văn gia VN. Nhưng chủ quan với tư duy người Việt, ta có những cảm xúc chủ quan vô thức vì máu thịt là máu thịt của ta khiến ta có cái nhìn riêng về con người, đất nước, dân tộc. Chủ quan, tư duy người Việt đóng một vai trò rất quan trọng trong cách diễn đạt tâm tư, tình cảm khiến mỗi lần ta đọc với tất cả cảm xúc dạt dào. Lý do đó đã phần nào giải thích vì sao ta mê chuộng thơ, văn, âm nhạc, hội họa các tác gia Việt Nam với niềm tự hào dân tộc.
.
Hồ Đình Nam

Đăng bởi nguyenlacthovan

Sinh tiền bất tận tôn trung tửu Tử hậu thùy kiêu mộ thượng bôi (Nguyễn Du)